REALIZACJE > UŻYTECZNOŚĆ PUBLICZNA > MUZEUM ARCHEOLOGICZNE W ŻORACH

Ci, którzy zapomną o przeszłości, czy ci, którzy ją ignorują lub próbują wymazywać, zachowają się tak, jakby nie było przyszłości.

Potrzebujemy otoczenia, które jest nie tylko dobrze zorganizowane, ale również poetycko i symbolicznie. Powinno ono mówić o jednostkach i całym społeczeństwie, o jego aspiracjach
i historycznych tradycjach związanych z zamieszkiwanym miejscem, o skomplikowanych funkcjach i mechanizmach rozwoju współczesnego miasta.

Rewitalizacja terenów zabytkowych starego miasta w Żorach, została nakreślona poprzez zagospodarowanie działek sąsiadujących z fragmentem średniowiecznych murów obronnych. Zaprojektowano w tym miejscu atrakcyjną przestrzeń publiczną wraz z wprowadzeniem funkcji użytkowej w postaci muzeum archeologicznego. Całość kompozycji odbywa się na tle dominujących obwarowań miejskich.

Powyższa praca pozwoliła w szerszym kontekście spojrzeć na zabytkowy układ urbanistyczny miasta czy średniowieczne mury obronne. Pozwala widzieć przez pryzmat funkcjonalności, użytkowania przez społeczność. Rewitalizacja ma na celu przywrócenie do życia, w tym projekcie udało się to osiągnąć.

 Ignorowany dotychczas fragment miasta z jego ważnym elementem dziedzictwa historycznego, zyskał uwagę. Dzięki temu opracowaniu lokalna społeczność ma szanse na utożsamienie się z historią miejsca. Prowadzi też do aktywizacji i edukacji mieszkańców.

Prace nad projektem poruszyły jeszcze jeden ważny aspekt – w jaki sposób projektować w otoczeniu obiektów zabytkowych? Nowoprojektowana bryła nie powinno zanadto ingerować w strukturę historyczną. Swoją formą ale również i funkcją, musi współgrać z zabytkiem dodatkowo wydobywając jego walory estetyczne i historyczne. Niezwykle istotne jest to ażeby przedstawiała stylistykę swoich czasów, nie może historyzować – udawać, ale musi inteligentnie nawiązywać.

Omówiona w pracy tematyka jest od wielu lat powodem wielu kontrowersji. Powstały liczne opracowania poruszające kwestie ochrony zabytków czy projektowania nowych obiektów w sąsiedztwie zabytkowych. Istnieją wytyczne czy konwencje np. Karta Wenecka, określające zasady konserwacji i restauracji zabytków lub Karta Ateńska. Jednak nadal zdania wydają być podzielone co do zasady prowadzenia takich prac.

Razem z rosnącą świadomością wartości zabytkowych budynków powinniśmy dążyć przede wszystkim do ich ratowania ale nie poprzez odbudowę lecz rewaloryzację. Przywrócenie zabytku przestrzeni publicznej, nieraz z zupełnie nową funkcją, pozwala taki obiekt dostrzec i wyeksponować jego wartość historyczną.      


projekt: 2017
realizacja: projekt koncepcyjny

autor: mgr inż. arch. Jeremiasz Złotecki